Aslında soykırımın doludizgin sürdüğü Gazze ile ilgili 2006 senesinden Tom Waits imzalı bir şarkı bize ne söyleyebilir, diye sorduğumda, doğru düzgün bir cevap alamıyorum. Ama bu parçayı (Road to Peace) yeniden masaya yatırdığımızda, belki de kamuoyunda Gazze ile ilgili kanaatlerin nasıl bir dönüşüm geçirdiğine dair bir şecere sunması açısından, bir soyağacı bulabiliriz.
Geriye dönük kısa bir bakış attığımız takdirde, Filistin topraklarında direniş anlamında etkili olmuş üç ana örgütü buluyoruz, FHKC (nam-ı değer Filistin Halk Kurtuluş Cephesi, ML), El-Fetih (silahlı, seküler, parlamentarist) ve son olarak 2004 senesi ile beraber Hamas (İslamist, silahlı ve cihatçı yöntemleri benimsiyor). 2004 dememin sebebi El-Fetih ile FHKC arasındaki bir uzlaşının sembolü olan Yaser Arafat’ın tam olarak bu sene içerisinde katledilmiş olması, bu minvalde Hamas’ın kendisine alan açtığı bir dönemeci imlemesi, bu tarihin.
Şarkı 2006 senesinden, demiştik. Hamas’ın Abdül-Mehdi Şamay adında bir genci canlı bomba olarak İsrail topraklarına sürdüğü bir vakanın haberi üzerine başlıyor. Şamay’ın annesi New York Times’taki fotoğrafıyla, daha bu gencecik, 18 yaşındaki çocuğun fotoğrafıyla kameralar karşısında. Waits, şarkının bir noktasında, İsrail ile Filistin arasındaki savaşın bir çeşit dini köktencilik gösterisi halini aldığı kanaatiyle, şöyle ünlüyor:
“Yaşlı bir adamın savaşını savaşan genç insanlar”.
Bitmiyor, dini köktenciliğin Filistin topraklarındaki kanlı savaşlara nasıl geri besleme yaptığı konusunda, bir bildirimde daha bulunuyor şarkı boyunca:
“Belki, Tanrı da barışa giden yolda kayıptır,
Ve yolu bulmak için yardımımıza ihtiyacı vardır”.
Kissinger, ABD ve beyaz adamın Orta Doğu’da dolaşan hayaleti
Şeytan’ın bir lakabı olsaydı, Kissinger onlardan biri olabilirdi. Beyaz Saray ve Oval Ofis’te yıllarca perde arkasından işlerlik göstermiş ve Kasım 2023’te hayatı sonlanan bu satranç oyuncusunun hamleleri, 60lar ve 70lerdeki siyasete de musallat olmuştu. Devrimci önderlikleri birbirine, onları cuntalara, cuntaları öğrenci hareketlerine ve öğrenci hareketlerini de Avrupa Topluluğunun emellerine kırdıra kırdıra Soğuk Savaş’ı ABD lehine bitiren bu siyaset kurdu, şarkıda da anılıyor elbette.
“Amerika’nın dostları yoktur, yalnızca çıkarları vardır, demişti bir keresinde Kissinger” diye hatırlatıyor Waits “Barışa giden yol” parçasında. Bir kez daha altını çizmek gerekir, bir atasözü der ki “ABD bir devlet değil, bir özel teşebbüstür (enterprise)”.
Öyleyse, günümüze geldiğimizde, bu özel teşebbüssün soykırım ihracatıyla pek çok teknik, politik ve beşeri bilgi, finansal kaynak ve gelecek yatırımlar için bir spekülasyon alanı yarattığını söylememek için hiçbir sebep yok.
Waits, evlat Bush döneminde yazılmış bu parçasında, yeniden seçilmek ve siyasi kariyerlerini sürdürmek için beyaz adamın nasıl ince hesaplar yaptığından da bahsediyor. “Şimdilerde başkanımız bir kahraman gibi karşılanmak istiyor”; şarkının yayınlandığı yıl, 2003’teki İkinci Körfez Savaşı’nın başlamasından 3 sene sonrası. Adeta kulaklarda bu günler çınlıyor.
“Ve yeniden seçimlere gitmeye muhtaç”…
Kavgacılar, Ağlaklar ve Piçler
Şarkının yayımlandığı “yetimler” albümü, bu üç alt başlıkta 3 ayrı diskten oluşuyor. Waits şarkıyı kavgacılar kısmı için uygun görmüş. Ancak Filistin’deki direniş söz konusu olduğunda, günümüz itibariyle uzun bir yas sürecini hesaba katmadan hiçbir söz edilemezmiş gibi de görünüyor.
Soruyor, “Söyle bana neden İsrail ordusunu tanklar, silahlar ve mermilerle donatıyoruz” ve devam ediyor “eğer Tanrı büyükse, Tanrı iyiyse, neden insanoğlunun yüreklerini değiştiremiyor” ve başta da terennüm ettiğimiz üzere, son söz niyetine:
“Belki Tanrı’nın kendisi barışa giden bu yolda kayıptır
Ve yardımımıza ihtiyacı vardır”.
İşte uzun, yorucu bir davanın bakiyesi. Bir veya birçok sorudan bir tanesi. Yerleşimci bir işgal dinsel bir kılıfa büründüğünde, savaşın ve direnişin yüreklerde kalan hazin sesi.
UZBİLİM 