Lafı uzatabilirim, affedin. Çünkü karmaşık bir konu, Dostoyevski’ye ciltler, Kafka’ya romanlar yazdırmış. Suç, bağışlanma ve selamet, tabii bunun için ödenen kefaretle beraber Yasa ile kurduğumuz dolaşık ve çelişkili ilişkiler pek çoğunun zihnini kurcalamış. Benim de bir süredir kurcalıyor, muhtelif sebeplerden…
Hangi suçla yargılandığını bilmeyen K, üvey kardeşinin suçunu işlediği başka bir suçtan ötürü üzerine alan ve böylece selamet uman Dmitri Karamazov… fiilen suçu olmasa bile, ahlaki yükümlülüklerle boğuşan karakterler. Utanç duyması istenen, ancak neden duyması gerektiğini bilmeyen pek çok karakter zaten mevcut. Utanması gerektiği halde kimsenin böyle bir şey beklemediği, makam ve iktidar sahipleri de mevcut.
Böylesi bir dünyada, başkası adına utanmak, işlemediği bir suçtan ötürü yargılanmak sanırım olağan olacaktır. Hatta başkası adına utanmak kolay olacak, ancak kendi utancımızla ne yapacağımızı bilmemeyi de beraberinde getirecektir.
Ben, yani düşünen ve şüphe eden bilinç, afallayabilir böylesi bir durumda. Neticede Bernhard’ın sözleri akla geliyor, üç adet yaşam var ve bir tanesi de “yaşadığımızın farkında olmadığımız dünya”.
Şunu kabul etmek gerek, bu dünyaya çok büyük ölçüde arzular, dolayısıyla da kadınlar hükmediyor. “Erkeklerin yaptığı yasalar pek azına taht bahşeder, çoğunu koyunlaştırır ve bir kısmını da yasaların önüne atar” diye yazmıştım, bir keresinde Doğa Ana’nın ağzından. Sanıyorum, koyunlaşmamak için Cogito’ya, şüphe organına başvururken, daha kadim yasaları unutabiliyor, insan. Yasalara tabii erkek bireyler olarak suçtan kaçamayacağını, unutabiliyor. Dolayısıyla, fiilen birşey olmadığını düşünebiliyor, zanna kapılabiliyor, savruklaşabiliyor ve hatta hoyratlaşabiliyor. Çekip gitme hakkını kullanabileceğini sanıyor, hesap-kitap yapıyor ve zaman denen kurgunun unutturma gücüne itimat etme yanılgısına kapılıyor.
Ben de bunu yaptım. Başkaları, beni ilgilendirmez. Çünkü yürek, unutmuyor. Öyleyse, şu “yaşadığımızı bilmediğimiz yaşamı” ve onun büyüsünü ayakta tutan kadınlara ve taleplerine, kulak vermek gerek. Müstakbel curümlerden ötürü özür dilenemez, belki. Ancak bu yaşamın özü ve büyüsü olan o “diğer yaşamı” koruyan kadınlardan, ben, özür diliyorum. Yasaya doğru büktüğüm gerçekliğimin, bir hapishaneye dönüştüğünü görüyorum. Bunu bile bile yaptığımı, kendini imha etmenin şehvetine kapıldığımı görüyorum. Kimsenin “yalnız bir ada” olmadığını unutarak, çarpı koyulmayı sindiremeyerek, hazımsızlıkla saldırdığım “kadının beyanı esastır” yasasının kurtarabileceği hayatları küçümsediğim için, kendime öfke duyuyorum.
Kendimizi hangi aynada gördüğümüz ve sunduğumuzun hiçbir önemi yok. En azından söz konusu kadın dünyalarının çoğul merceğiyse, bu aynalara pek de güvenmemeliyiz. Çünkü aynalar düzdür, ancak dünya, onun esas sözcüsü olan kadınların merceği gibidir, küre biçimli ve geçirgen. Her ikisi de insana dairdir, elbette. İcat yapmak, alet kullanmak kadar en az.
Üşüyorum, konuyu da fazla uzattım, başta da söyledim. İnsan bir hedef için özür dilerse, bunu bir amaç ve çıkar için yapar. Bunlardan bigane, var kalma kaygısı gütmeyen canlı yoktur, elbette. Ancak -en azından mevcut formuyla- insan, çevresini yok ederek var kalmakta inat eden yegane varlık. O yüzden, bazen, kulak vermek ve zorlamamak yeterli.
Sanatçı Delal Eken’den tekrardan, özür diliyorum. “Kadının beyanı esastır” bu dünyayı, kadın hakikatlerinin çokluğunu ve insani çevremizi koruyan, şimdiye dek bulduğumuz, tüm eksiklerine rağmen en geçerli etik ilke. Bir noktadan sonra, hafızanın kuruntuları boşa düşer, bilinci veya başka bilinçleri ikna etme çabası anlamsızlaşır. Son 1 senede öğrendim.
Kendime yakıştıramadığım için duyduğum bütün öfke, beyhude, bencilce ve hatta benseviciydi. Halbuki dünya, hepimizin. Bunu akılda tutarak yaşama gayretindeyim.
